Sociale vaardigheid voor middelbare scholieren (vanaf 12 jaar)

Deze training weerbaarheid en sociale vaardigheden is speciaal bedoeld voor jongeren op het voortgezet onderwijs (vanaf 12 jaar). Bijvoorbeeld voor jongeren:

met een negatief zelfbeeld, weinig zelfvertrouwen en/of gevoelens van onzekerheid
die niet voor zichzelf opkomen
die hun eigen mening niet (durven) laten horen
die weinig aansluiting bij leeftijdsgenoten vinden en/of buitengesloten worden
die weinig of geen initiatief nemen in sociale contacten
die het moeilijk vinden om vrienden te maken en/of te houden
die moeite hebben met het oplossen van (sociale) problemen
die vaak ruzie maken en/of zichzelf overschreeuwen
die gepest worden en het moeilijk vinden om dat op te lossen

Sociale vaardigheden zijn de gewoontes, de houding, de kennis en de vaardigheden die een persoon nodig heeft om met anderen te kunnen omgaan en samenwerken én om in een groep te kunnen functioneren. Deze vaardigheden leren jongeren bijna vanzelf, maar dat is niet voor iedereen altijd even gemakkelijk.

De wereld van jongeren wordt steeds groter, net als de kans om in vervelende of moeilijke situaties terecht te komen. Soms krijgen jongeren te maken met pesten of groepsdruk. Jongeren die tekorten vertonen in hun sociale vaardigheden, lopen daar voortdurend tegen aan en kunnen daardoor steeds meer geïsoleerd raken. Zij kunnen een negatief zelfbeeld ontwikkelen, hun zelfvertrouwen daalt en vaak lijden schoolprestaties hieronder.

Die jongeren hebben een steuntje in de rug nodig. Een sociale vaardigheidstraining kan zo’n steuntje zijn. Daardoor kan de jongere zijn sociale vaardigheden verbeteren en weerbaarder worden. De jongere leert hoe hij/zij eventuele problemen kan oplossen. Weerbaarheid en zelfvertrouwen hangen nauw samen. Als een jongere zelfvertrouwen uitstraalt, is de kans dat hij/zij gepest wordt kleiner en heeft hij/zij een goede uitgangspositie voor het sluiten van nieuwe vriendschappen. Een goed zelfbeeld en zelfvertrouwen zullen bovendien een positieve invloed hebben op de schoolprestaties.

Het doel van deze training is het vergroten van de sociale zelfredzaamheid en weerbaarheid van de jongere. Het aanleren van nieuwe vaardigheden en het verbeteren van sociaal inzicht leidt tot een betere sociale houding en gewoontes. Dit wordt bereikt door het op gang brengen van gedragsveranderingen én het verminderen van belemmerende gevoelens en denkpatronen.

Het programma bestaat uit:

kennismakingsgesprek met ouders en jongere (± 30 minuten)
informatie voor de ouders (en eventueel de mentor van de jongere)
tien bijeenkomsten voor de jongere (90 minuten)
evaluatiegesprek met ouders en jongere (± 30 minuten)

Beschrijving van de thema’s van de bijeenkomsten en de te leren (praktische) vaardigheden:

Kennismaken
We maken kennis met elkaar. Hoe presenteer je jezelf? Hoe zorg je ervoor dat je er zelfverzekerd uitziet? Hoe reageer je als je voor het eerst in een nieuwe groep komt? Aandacht voor luistervaardigheden (aankijken, non-verbale communicatie) en leerpunten tijdens de training.
Complimenten geven en ontvangen
Bewust worden van sterke punten en jezelf de moeite waard vinden om voor op te komen. Anderen complimenten geven en zelf complimenten krijgen. Verder: eigen grenzen aangeven en nee zeggen.
Gevoelens herkennen, verwoorden en uitbeelden
Uiten van gevoelens is belangrijk, dan begrijpen anderen je beter. Gevoelens herkennen en benoemen. Inzicht in verband tussen gedrag, gevoelens en (belemmerende) gedachten. Inleven in de gevoelens van anderen.
Iets vragen en een praatje maken
Gespreksvaardigheden zoals het voeren van een gesprek en het nemen van initiatief. Hoe kun je een praatje maken met iemand die je nog niet zo goed kent, bijvoorbeeld in de pauze? Waar moet je het over hebben? Hoe ga je meedoen met een lopend gesprek?
Vrienden maken, invoegen bij anderen
Oefenen met vaardigheden die nodig zijn voor het leggen en onderhouden van contacten. Hoe zorg je dat je mee mag doen? Wat doe je als zij nee zeggen? Leren onderhandelen als iemand iets anders wil doen dan jij.
Oplossen van problemen
Over problemen en conflicten oplossen. Uitleg over verschillende manieren (agressief, onderdanig en assertief) en oefenen met praktijkvoorbeelden. Negatieve gedachten omzetten in positieve gedachten.
Kritiek geven en ontvangen
Anderen op een adequate manier laten merken dat je ergens last van hebt: kritiek geven. Reageren op kritiek en fouten toegeven: zelf kritiek krijgen. Opkomen voor je eigen mening en grenzen aangeven.
Over pesten
Inzicht krijgen in het complexe geheel van pesten en gepest worden: je bent altijd betrokken (als pester, gepeste, meeloper of toekijker). Hoe reageer je als jij of iemand in jouw omgeving gepest wordt? Omgaan met moeilijke situaties en groepsdruk.
Eigen programma
De jongeren hebben inspraak in het programma van deze bijeenkomst. De oefeningen die zij leuk vonden, kunnen herhaald worden. Ook zal er door extra oefening aandacht zijn voor de vaardigheden die nog moeilijk zijn.
Evaluatie en afscheid nemen
We nemen afscheid van elkaar én evalueren de training en de vaardigheden die de jongeren geleerd hebben.

De vaardigheden worden op verschillende manieren getraind, namelijk door middel van:

videofragmenten
gesprek, discussie (waarbij aandacht is voor ieders ervaringen)
rollenspellen
(fysieke) oefeningen
voorbeeldgedrag van de trainer (modeling)
huiswerk

De jongeren krijgen een map die zij mogen houden. De ouders krijgen elke week informatie over de bijeenkomst en een opdracht. Als de ouders daarvoor toestemming geven, ontvangt de mentor van de jongere aan het begin van de training informatie.

Overige informatie

De training zal in principe buiten schooltijd gepland worden. Dag en tijd worden gekozen in overleg. De groep zal bestaan uit vier tot zes jongeren.

De kosten van de training bedragen 250 euro. Dit is inclusief het kennismakings- en evaluatiegesprek, de informatie voor ouders (en eventueel mentor) en het trainingsmateriaal voor de jongere. Indien gewenst kan het totaalbedrag in delen betaald worden.

Een terugkombijeenkomst (waarin de belangrijkste vaardigheden herhaald worden) maakt géén onderdeel uit van de training, maar kan al naar gelang de behoefte van ouders en jongeren ingepland worden. Dit zal tijdens het evaluatiegesprek besproken worden.

Mocht u naar aanleiding van bovenstaande vragen hebben of een aanmeldingsformulier toegestuurd willen krijgen, kunt u contact opnemen via e-mail (htheunissen@pphv.nl) of telefoon (06-24573982).